GS Lê Kim Ngọc, người có trái tim nhân hậu và đam mê khoa học

"Chào em, cô là Ngọc, chú Vân đang bận chút việc, cô có thể giúp gì cho em không?", giọng nói hiền từ, sáng rõ gây ấn tượng với người nghe là của giáo sư Lê Kim Ngọc - vợ giáo sư Trần Thanh Vân. Do nói tiếng Việt tốt hơn nên bà thường nghe và "phiên dịch" lại câu nói hoặc ý tưởng của chồng.

Bà chính là người phụ nữ nhỏ bé lúc nào cũng tất bật đón khách trong suốt sự kiện Gặp gỡ Việt Nam lần thứ 14 tổ chức ở Quy Nhơn (Bình Định) đầu tháng 5. Là người đồng sáng lập chương trình kết nối khoa học Việt Nam với thế giới, năm nào bà cũng cùng chồng về Quy Nhơn.

Không chỉ ở Gặp gỡ Việt Nam mà trong mọi sự kiện, hiếm khi nào thấy vợ chồng bà tách rời nhau dù đã 84 tuổi. Với ông, bà không chỉ là người bạn đời, mà còn là bạn đồng hành gần 60 năm qua trong công việc.

Ông bà gặp nhau vào năm 1958 tại buổi hoạt động giúp đỡ sinh viên Việt Nam tại Paris (Pháp). Hình ảnh cô gái nhỏ nhắn luôn hết mình cho các hoạt động thiện nguyện khiến chàng trai Vân nhớ mãi. Họ có cơ hội làm việc chung, rồi tình yêu chớm nở và đi đến hôn nhân.

"Chúng tôi luôn cùng nhìn một hướng và làm việc vì xã hội. Cả hai đều cởi mở và quan tâm đến người khác. Nếu giúp được gì cho quê hương, chúng tôi sẽ cố gắng làm bằng được", giáo sư Vân nói. 

Giáo sư Lê Kim Ngọc cùng chồng là giáo sư Trần Thanh Vân (bên trái) trong Gặp gỡ Việt Nam lần thứ 14. Ảnh: Đắc Thành.

Bậc thầy về nghiên cứu thực vật 

Sinh năm 1934 tại Vĩnh Long, bà Lê Kim Ngọc theo gia đình lên sống ở TP HCM. Thời gian học trung học tại trường Pháp Marie Curie như một bước tiền định đưa bà đến với khoa học. Ở trường, cô học trò tên Ngọc giành được nhiều giải thưởng xuất sắc nên được gửi sang Pháp du học. 

Năm 16 tuổi, bà học tại Đại học Sorbonne (Paris), tốt nghiệp hạng ưu ngành khoa học tự nhiên rồi làm nghiên cứu sinh tại Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu Khoa học (CNRS) của Pháp. Đây cũng là thời điểm bà có nhiều nghiên cứu về thực vật được báo chí Pháp "săn lùng". 

Nếu giáo sư Vân được xem "bậc thầy của các nhà nghiên cứu lý thuyết vật lý nguyên tử", thì giáo sư Ngọc là "bậc thầy của các nhà nghiên cứu về thực vật học". Giáo sư Vân còn nhận định vợ mình làm nghiên cứu khoa học giỏi hơn. Bằng chứng là bà có tới ba bài báo đăng trên các tạp chí nổi tiếng Nature và Science, điều ông chưa làm được. "Bà ấy có số ấn phẩm công bố gấp 100 lần tôi. Trong giới khoa học, bà ấy nổi tiếng hơn tôi rất nhiều", giáo sư Vân nói. 

Giáo sư Ngọc là người đầu tiên trên thế giới đưa ra khái niệm "lát mỏng tế bào" (Thin Cell Layer) tạo ra bước phát triển cách mạng trong công nghệ sinh học thực vật. Phát hiện này của bà được nhiều ấn phẩm khoa học, tạp chí chuyên ngành trích dẫn, đồng thời được ứng dụng tại các phòng thí nghiệm công nghệ sinh học ở nhiều nước. Do tên Ngọc khó đọc với người Âu - Mỹ nên bà lấy chữ lót Kim hay Kiêm làm tên. Vì vậy trên các công bố, người ta thường thấy tên là Kiem Tran Thanh Van, hoặc K. Tran Thanh Van, hoặc Mrs Tran.

Một trong công trình khác của bà gây chấn động là nghiên cứu khám phá quy luật của quá trình nở hoa ở thực vật. Những năm 1970, các báo, tạp chí Pháp nhắc đến công trình của bà như "cuộc cách mạng trong thực vật", "khi rễ cây nở hoa", "bắt phong lan nở hoa theo đơn đặt hàng". Khi đó, bức ảnh của người phụ nữ Việt gây ấn tượng mạnh với mái tóc buông xõa đen mượt, mũi dọc dừa, áo dài lụa hoa, bàn tay thon thả bên kính hiển vi điện tử.

Năm 1973, bà được mời nói chuyện với công chúng Pháp yêu khoa học tại Lâu đài Phát minh (Palais de la Découverte) ở Paris với nội dung: Làm thế nào buộc các loài thực vật vốn không nở hoa phải nở hoa.

Bán hàng trong tiết trời dưới 0 độ giúp trẻ mồ côi Việt

Những năm đầu 1970, chiến tranh khiến hàng trăm đứa trẻ ở Việt Nam chịu cảnh mồ côi, đói ăn, không chốn nương thân. Ông bà nghĩ cần phải làm điều gì đó để cuộc sống các cháu bé đỡ bất hạnh. 

Hai người đã thành lập "Hội Bảo trợ trẻ em Việt Nam - Aide à l’Enfance du Vietnam", với ý tưởng xây một ngôi làng cho trẻ mồ côi Việt Nam. "Nhưng lấy tiền đâu để xây dựng bây giờ, nhiều người nói đó là ý tưởng viển vông", giáo sư Ngọc nhớ lại. 

Giáo sư Lê Kim Ngọc đã giúp hàng trăm trẻ Việt Nam có nơi trú ẩn yên bình.

Ngày ấy, Pháp hay Mỹ chưa có thư điện tử, điện thoại cũng chưa phổ biến, tại lễ Giáng sinh người dân thường mua thiệp giáng sinh để gửi lời chúc tới người thân, bạn bè. Ông bà nảy ra ý tưởng chọn một số bức tranh lụa của họa sĩ Việt danh tiếng in lên thiệp Giáng sinh để bán lấy tiền. 

Hàng đêm trong cái lạnh dưới 0 độ C, giáo sư Vân và vợ mang những tấm thiệp đứng trước cửa Nhà thờ Đức Bà Paris để bán. Nhiều người phương Tây xúc động nên tình nguyện cùng ông bà bán thiệp.

Bán một gói 10 tấm thiếp được 2 USD, lãi 1 USD, ông bà dành dụm từng đồng tiền lẻ, cuối cùng cũng xây dựng được Làng Trẻ em SOS đầu tiên tại Đà Lạt, khánh thành năm 1974. Sau đó, Hội Bảo trợ trẻ em Việt Nam cho bà Ngọc làm Chủ tịch xây dựng thêm Trung tâm bảo trợ trẻ em Thủy Xuân ở Huế năm 2000 (nay là Làng trẻ em SOS Huế) và làng trẻ em SOS Đồng Hới, Quảng Bình (năm 2006). Các khu làng là nơi trú ẩn yên bình của hàng nghìn trẻ em Việt Nam.

Nhẹ nhàng, nụ cười đôn hậu, bà nói chỉ muốn đứng sau "hậu trường" cùng chồng góp công sức nhỏ bé cho khoa học và giáo dục Việt Nam. "Chúng tôi làm không mong được ai vinh danh mà chỉ muốn thế hệ trẻ Việt có tương lai tốt. Chúng tôi lao động gom góp và bắt đầu từ con số 0, nhưng có thể làm được tất cả, đó đều là nhờ có niềm tin", giáo sư Kim Ngọc chia sẻ với VnExpress.

Vợ chồng giáo sư gặp Phó chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh tháng 8/2017.

Tổng thống Pháp vinh danh

Vì những đóng góp không mệt mỏi cho khoa học, trẻ mồ côi Việt Nam, ngày 6/9/2016, tại Tòa Tổng lãnh sự quán Pháp tại TP HCM, Tổng thống Cộng hòa Pháp - François Hollande - đã trao tặng Huân chương hiệp sĩ Bắc đẩu Bội tinh cho giáo sư Lê Kim Ngọc.

Theo Tổng thống Pháp, bà không chỉ là nhà sinh vật học nổi tiếng thế giới mà còn hơn thế nữa - một tâm hồn tỏa sáng và một trái tim vàng. Bên trong con người bà là sự kết hợp giữa trí thông minh và sức trẻ vĩnh hằng. Bà đã luôn dốc hết năng lượng vừa tĩnh lặng vừa bất khuất vào khoa học.

"Bà hoàn toàn có thể tự bằng lòng với đóa hoa tâm hồn, nhưng bà còn đi xa hơn, bà hướng đến người khác. Bà luôn chìa tay đến những người khốn khó nhất với tâm hồn nhân ái. Sự nghiệp cuộc đời bà là minh chứng: "Tiền bạc và danh dự có thể tan như mây như khói, chỉ lòng trắc ẩn và tình yêu thương tha nhân mới có giá trị vĩnh hằng", Tổng thống François Hollande nói.

GS Sheldon Lee Glashow (Nobel vật lý 1979) cũng từng nói: "Đó là người phụ nữ châu Á tuyệt vời nhất mà tôi từng gặp".

Let's block ads! (Why?)

Việt Nam - Canada hợp tác nghiên cứu năng lượng sạch

Lễ ký kết ý định thư thực hiện chiều 8/6 tại Canada (theo giờ địa phương) giữa Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Quỹ Nghiên cứu của Quebec, Canada.

Sau lễ ký kết, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy và Nhà khoa học trưởng Québec Rémi Quirion đã trao ý định thư dưới sự chứng kiến của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và lãnh đạo các bộ ngành hai nước.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chứng kiến hai bên trao thỏa thuận hợp tác trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Ảnh: HTQT.

Để cụ thể hóa nội dung hợp tác, Quỹ nghiên cứu khoa học bang Québec và Bộ Khoa học và Công nghệ thống nhất trực tiếp tài trợ cho các hoạt động nghiên cứu chung trong từng lĩnh vực cụ thể. 

Bang Québec hiện tập trung nhiều trung tâm nghiên cứu và phát triển công nghệ cũng như các vườn ươm công nghệ trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, Internet vạn vật, thành phố thông minh, công nghệ 5G, năng lượng tái tạo…

Trên cơ sở thế mạnh trong các lĩnh vực nghiên cứu, giáo sư Rémi Quirion - Nhà khoa học trưởng của Québec khẳng định sẽ cùng Việt Nam đẩy mạnh lĩnh vực này. Trước mắt Việt Nam và Quebec sẽ trao đổi sinh viên, hợp tác trong các dự án nghiên cứu điện, năng lượng sạch, giao thông...

Bộ trưởng Chu Ngọc Anh và Nhà khoa học trưởng Québec Rémi Quirion.

Đồng tình quan điểm này, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Chu Ngọc Anh mong muốn hai bên sẽ đẩy mạnh chính sách khoa học và công nghệ, hỗ trợ tăng cường mối liên kết giữa nghiên cứu và các ngành công nghiệp.

Lễ ký kết diễn ra trong khuôn khổ chuyến thăm Canada và dự Hội nghị thượng định khối G7 mở rộng của Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam từ ngày 7 đến 10/6.

Let's block ads! (Why?)

Cuộc sống trên Trái Đất sau khi con người biến mất

2.000 người dân được tầm soát ung thư đại trực tràng miễn phí

Hàng ngàn suất khám và tầm soát ung thư đại trực tràng miễn phí đang chờ người dân tại bệnh viện Quốc tế City.

Nhằm giúp người dân chủ động tầm soát bệnh, bảo vệ sức khỏe, nâng cao chất lượng cuộc sống, đội ngũ chuyên gia y, bác sĩ bệnh viện Quốc tế City (TP.HCM) đã tiến hành khám, tầm soát ung thư đại trực tràng cho người dân ngay tại bệnh viện.

Sau khi có kết quả xét nghiệm, bệnh viện sẽ gửi cho người bệnh theo địa chỉ đăng ký. Sau đó, những trường hợp có chỉ định bác sĩ sẽ cho tiến hành nội noi tiêu hóa, dạ dày và đại tràng. Từ đó có hướng điều trị kịp thời cho người dân.

Người dân được tư vấn trước khi khám tại bệnh viện.

Theo Ths.BS. Nguyễn Phước Lâm, Trưởng khoa Nội soi, Phó Giám đốc quản lý chất lượng bệnh viện Quốc tế City cho biết: “Ung thư đại trực tràng là một trong những bệnh ung thư phổ biến tại Việt Nam cũng như trên thế giới”.

“Tuy nhiên, chúng ta có thể phòng ngừa ung thư đại trực tràng bằng cách phát hiện sớm các polip từ lúc chưa phát triển thành ung thư và tiến hành cắt bỏ bằng nội soi. Kể cả nếu đã phát triển thành ung thư thì vẫn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời”, BS. Lâm cho biết thêm.

Cũng theo BS. Lâm, căn bệnh ung thư đại trực tràng là bệnh ung thư phổ biến tại Việt Nam và thế giới hiện nay. Những người từ 40 tuổi trở lên, đặc biệt là sau 50 tuổi hoặc những người có tiền sử cá nhân hoặc người thân mắc bệnh ung thư đại trực tràng, người béo phì, ít vận động, người bị viêm ruột mãn tính…

Tại buổi thăm khám, người dân còn được hướng dẫn cách phòng tránh cũng như phát hiện những dấu hiệu về căn bệnh ung thư đại trực tràng để điều trị sớm.

Cùng tác giả

Cùng chuyên mục

Let's block ads! (Why?)

Núi băng trôi lớn nhất thế giới sắp biến mất sau 18 năm

Tôi bỏ phí một tầng 70m2 vì xây nhà quá cao mà không lắp thang máy

Khi xây nhà, anh Lâm (Hà Đông, Hà Nội) không có nhiều tiền nên cắt giảm những khoản kinh phí mà anh thấy quá tốn kém, trong đó có thang máy. Tuy nhiên, sau một thời gian, anh thấy quyết định của mình sai lầm vì ở thì bất tiện, bán lại cũng khó khăn: 

Năm 2007, tôi mua một khu đất rộng 70 m2 ở quận Hà Đông. Khi đó, tôi đang ở chung cư nhưng thấy đất rẻ nên tận dụng cơ hội mua luôn. Tôi tính ở chung cư thêm vài năm cho các con học hết cấp hai rồi sẽ chuyển xuống nhà mặt đất cho rộng rãi, thoải mái hơn. 

Sau khi mua được 2-3 năm, tôi quyết định xây nhà dù chưa có nhu cầu ở vì lo càng để lâu, vật liệu xây dựng càng lên giá. Tôi xây nhà 5 tầng với tổng diện tích sử dụng khoảng 260 m2, có sân trước, sân sau. Kiến trúc sư gợi ý tôi làm thang máy để lên xuống cho thuận tiện. Nhưng để lắp đặt thiết bị này, tôi sẽ mất thêm khoảng 300 triệu trong khi đang phải đi vay mượn để xây nhà. Bởi vậy, tôi loại luôn hạng mục đó ra khỏi dự toán.

Ngày càng nhiều gia đình sống ở nhà phố chi tiền lắp đặt thang máy. Ảnh minh họa: ELH.

Sau khi nhà hoàn thiện, tôi cho thuê tới năm 2014 mới chuyển về sống. Tôi đón bố mẹ ở quê ra ở cùng nên tổng cộng gia đình có 6 người ở. Mỗi tầng được chia làm 2 phòng, có ít nhất một WC. Tầng một có chỗ để xe, phòng khách, bếp ăn; tầng 2 có phòng của bố mẹ tôi và một phòng sinh hoạt chung; tầng 3 có phòng ngủ của vợ chồng tôi và con gái; tầng 4 có phòng ngủ của con trai và phòng ngủ dự phòng cho họ hàng ở quê ra chơi; tầng 5 có phòng thờ và khu giặt phơi.

Ở được nửa năm, chúng tôi bắt đầu thấy bất tiện khi xây nhà cao tầng nhưng không có thang máy. Khi đi học về, các con lên phòng luôn, hầu như chỉ gặp ông bà, bố mẹ vào giờ ăn. Mỗi lần muốn gọi cả nhà xuống ăn cơm, chúng tôi phải nháy điện thoại cho hai con nếu không muốn gào thét. 

Vườn rau trên mái cũng chỉ duy trì được ít lâu vì vợ tôi quá mệt khi phải lên xuống 2 lần mỗi ngày. Công việc nhà cũng tốn thời gian hơn vì vợ tôi không thể vừa tranh thủ sử dụng máy giặt vừa nấu cơm như trước đây. Mỗi dịp thắp hương vào ngày thường, con cháu đi vắng, bố mẹ tôi lên xuống 5 tầng vài lần vì quên món đồ nọ, đồ kia hoặc có nhiều đồ cúng. Hay khi mọi người đang ở tầng cao bỗng có khách tới chơi lại phải tất tả chạy xuống mở cửa rồi quay lên để làm nốt việc dang dở. 

Sau một thời gian cân nhắc, tôi quyết định biến phòng sinh hoạt chung ở tầng 2 thành phòng cho con trai. Phòng thờ và khu giặt phơi từ tầng 5 chuyển xuống tầng 4. Bớt di chuyển lên cao một tầng, gia đình tôi cũng đỡ mệt mỏi hơn nhưng lại bỏ trống hoàn toàn tầng 5. 

Đôi lúc, vợ con tôi gợi ý lại chuyển về chung cư với diện tích rộng hơn. Tôi cũng thấy hợp lý nhưng khi rao bán và cho thuê nhà đang ở thì lại bị ép giá. Họ nói, không có ai bỏ ra cả một khoản tiền lớn để mua một ngôi nhà cao như thế mà chỉ có thang bộ. Có một công ty muốn thuê dài hạn với điều kiện gia đình tôi phải lắp thêm thang máy. 

Tôi cũng tham khảo một vài kiến trúc sư về việc lắp bổ sung thang máy thì thấy khá lằng nhằng. Do nhà tôi không có giếng trời trong nhà nên nếu muốn lắp thang, sẽ buộc phải đập phá thang bộ, sửa chữa tốn kém và khiến bố trí nhà lộn xộn. 

Theo KTS Phạm Thanh Truyền, với các nhà phố từ 5 tầng trở lên, gia đình nên cân nhắc việc lắp đặt thang máy ngay từ lúc thiết kế. Diện tích dành cho thiết bị này chỉ khoảng 3-4 m2. Trở ngại lớn nhất là chi phí khá cao (từ 300 triệu trở lên, tùy trọng tải, nguồn gốc thiết bị). Hiện tại, một số bộ phận của thang đã được làm tại Việt Nam nên giá thành có thể giảm bớt. 

Khác hoàn toàn với chung cư, sống trong nhà phố đòi hỏi các thành viên trong nhà phải di chuyển nhiều lần. Một số người cho rằng, việc đi bộ lên xuống coi như hình thức tập thể dục. Tuy nhiên, thực tế, bạn không phải lúc nào cũng khỏe mạnh, có thời gian để sẵn sàng tập luyện. Nhất là khi trong nhà có người cao tuổi, việc leo bộ có thể gây hại. 

Với gia đình anh Lâm, trên thực tế, việc xây nhà 5 tầng là không cần thiết vì nhu cầu gia đình không nhiều tới vậy. Nếu muốn lắp thang máy để bán nhà, chuyển lên chung cư, anh có thể chuyển khu vực thang bộ thành khoang thang máy. Ở phía vườn sau, anh Lâm làm thêm thang bộ thoát hiểm, có mái che. Tổng chi phí khoảng 400 triệu. Tuy nhiên, đây là khoản tiền lớn nên chủ nhà cần cân nhắc kỹ, mời kiến trúc sư tới khảo sát cẩn thận. 

An Yên

Chia sẻ nhà và vườn của bạn tại đây.

Let's block ads! (Why?)

[unable to retrieve full-text content]