Friday, August 4, 2017
Việt Nam sắp quan sát nguyệt thực một phần
 |
|
Việt Nam nằm trong vùng quan sát được nguyệt thực một phần (All Eclipse Visibe). Ảnh: NASA. |
Ông Đặng Vũ Tuấn Sơn, Chủ tịch Hội thiên văn học trẻ Việt Nam cho biết, phần lớn các nước châu Á, bờ đông châu Phi và Châu Đại Dương quan sát trọn vẹn nguyệt thực một phần. Tại Việt Nam thời gian diễn ra nguyệt thực là đêm ngày 7, rạng sáng 8/7.
Hiện tượng kéo dài trong năm tiếng đồng hồ, bắt đầu từ 22h50 ngày 7/8 đến 3h50 ngày 8/8. Ban đầu Mặt Trăng đi vào vùng bóng nửa tối của Trái Đất nên còn rất sáng và có màu đỏ nhạt (gọi là pha nguyệt thực nửa tối). Đến 00h22 ngày 8/7 nguyệt thực một phần bắt đầu khi mặt trăng đi vào vùng bóng tối hoàn toàn của Trái Đất và phần đi vào vùng đó chuyển sang màu đỏ thẫm.
Khoảng 1h20 nguyệt thực đạt cực đại. Lúc 2h18 nguyệt thực một phần kết thúc và 3h50 nguyệt thực nửa tối chấm dứt.
 |
|
Mô phỏng vị trí Mặt Trăng khi đi vào bóng của Trái Đất. Ảnh: earthsky. |
Theo các chuyên gia người xem chỉ cần sử dụng mắt thường để quan sát mà không nhất thiết dùng các dụng cụ chuyên dụng. Với điều kiện quan sát tốt, người yêu thiên văn có thể dùng máy ảnh hoặc camera để ghi lại khoảnh khắc ấn tượng của nguyệt thực.
Chim sẻ mớm thức ăn cho đàn cá vàng
Chim sẻ đỏ cho cá vàng ăn. Video: YouTube.
Sau khi câu chuyện gia đình đại bàng đầu trọc ở Canada nuôi dưỡng chim ưng mồ côi suốt 6 tuần lan truyền trên mạng, các nhà khoa học cho biết trong tự nhiên có không ít những tình huống kỳ lạ về mối quan hệ giữa những loài động vật tưởng như không thể chung sống cùng nhau. Một trong những ví dụ như vậy là trường hợp chim sẻ đỏ đầu đen (blackhead cardinal) mớm mồi cho đàn cá vàng ở Mỹ, theo National Geographic.
Video con chim sẻ nhảy dọc ao và thả hạt giống xuống cho những con cá đang há mỏ chực ăn được Lou Ann Pence, một cư dân ở bang Illinois, Mỹ, chia sẻ trên YouTube năm 2010. Pence cho biết con chim sẻ đỏ đáp xuống ao 6 lần một ngày để cho cá ăn.
Các chuyên gia đưa ra một số giả thuyết khác nhau về lý do con chim mớm thức ăn cho một loài hoàn toàn khác. "Suy đoán của tôi là hình dạng chiếc miệng há ra của cá vàng trên mặt nước trông tương tự như kích thước và hình dáng mỏ của chim non lúc chuẩn bị đớp mồi. Điều đó thôi thúc bản năng mớm thức ăn ở con chim trưởng thành", Christina Riehl, nhà sinh vật học ở Đại học Princeton, Mỹ, lý giải.
Chim non chưa rời tổ thường có chiếc mỏ màu sắc sặc sỡ như đỏ tươi và vàng. Hành động há miệng của con non trở thành tâm điểm chú ý đối với chim bố mẹ. Đó là một gợi ý trực quan mang nghĩa "Cho con ăn!", theo Riehl.
"Đó là một minh chứng thú vị cho thấy những kích thích đơn giản có thể thúc đẩy hành vi bản năng như thế nào, ngay cả trong tình huống dường như không thích hợp", Riehl nói.
Riehl cho rằng hành động cho cá ăn là sự lãng phí thời gian đối với con chim sẻ đỏ. Nhưng xét từ phía những con cá, chúng có thể vui vẻ chấp nhận bữa ăn miễn phí, theo Kevin Roche, nhà sinh vật học ở Viện Hàn lâm Khoa học Cộng hòa Czech. Roche cho biết, họ cá chép, trong đó có cá vàng, rất thông minh và có thể ghi nhớ những khu vực có thức ăn dồi dào hoặc thường xuyên được cung cấp. Chúng ngoi lên mặt nước vừa để ăn côn trùng và con mồi khác, vừa để hít thêm khí oxy.
Đây không phải là lần đầu tiên cảnh tượng chim sẻ đỏ cho cá vàng ăn được ghi lại. Theo Robert Mulvihill, nhà điểu học ở Vườn chim quốc gia tại Pittsburgh, Pennsylvania, Mỹ, trong một cuốn sách từ thập niên 1960 ở Thư viện Tự nhiên LIFE đã có bức ảnh đen trắng về chim sẻ đỏ cho cá vàng ăn.
"Trong video năm 2010, cách giải thích tốt nhất là hành động cho ăn thể hiện hành vi mớm ăn của chim bố mẹ, có thể từ một con chim vừa mất con", Mulvihill giải thích.
Cá vàng Koi tranh thức ăn từ chim thiên nga. Video: National Geographic.
Trong số những video tương tự đăng trên mạng xã hội, chim thiên nga đen và vịt cũng cho cá vàng ăn, nhưng Riehl không chắc hai trường hợp cùng nguyên nhân. Theo Riehl, chim sẻ đỏ non không thể tự kiếm mồi, chúng chưa mọc lông, chưa mở mắt và phụ thuộc hoàn toàn vào chim bố mẹ. Nhưng con non của những loài sống dưới nước như thiên nga hay vịt có thể sống độc lập sau khi sinh, nghĩa là chúng đã mọc lông, mở mắt và có thể rời tổ khi mới nở.
Do đó, về mặt lý thuyết, chim thiên nga và vịt sẽ không phản ứng với cá vàng đang há miệng giống như chim sẻ đỏ. Dale James, giám đốc bảo tồn và hoạch định của tổ chức Ducks Unlimited đồng ý với Riehl. "Cả thiên nga và vịt đều ở trong môi trường nuôi nhốt. Vì vậy, chúng có thể ăn những loại thức ăn dạng tròn và thật bất thường khi chúng nhúng thức ăn xuống nước", James nói.
Phương Hoa
Món ăn chứa nitơ lỏng làm thủng dạ dày bé trai
 |
|
Nitơ lỏng không được xử lý đúng cách có thể gây bỏng lạnh, phá hủy mô khi tiếp xúc với da . Ảnh: Hindustantimes. |
Một bé trai 12 tuổi ở Hàn Quốc trở thành nạn nhân mới nhất của thực phẩm sử dụng nitơ lỏng làm lạnh, RT ngày 3/8 đưa tin.
Sự cố diễn ra khi nạn nhân ăn món ngũ cốc có tên "Hơi thở của rồng" lúc đến chơi tại công viên nước ở thành phố Cheonan, miền trung Hàn Quốc ngày 1/8. Được ngâm trong nitơ lỏng, món ăn này khi đi vào cơ thể sẽ bay hơi và tạo khói trong hơi thở người dùng.
Nạn nhân được bố đưa đến bệnh viện thành phố sau khi có dấu hiệu bất thường. Sau khi được các bác sĩ phẫu thuật để xử lý vết thủng 5 cm trong dạ dày, nạn nhân được chuyển sang khu vực chăm sóc đặc biệt. Cảnh sát phỏng đoán cậu bé đã uống nitơ lỏng ở đáy cốc trước đó. Nhà hàng phục vụ món ăn nguy hiểm này đã bị đóng cửa trong quá trình điều tra.
Nitơ lỏng được thêm vào một số món ăn, đặc biệt là cocktail tại các bữa tiệc, để làm lạnh cũng như để tạo hơi khói. Kỹ thuật này nhanh chóng lan rộng khắp các quán bar và nhà hàng trên thế giới.
Nitơ là loại khí không màu, hóa lỏng khi nhiệt độ giảm xuống -196 độ C hoặc thấp hơn. Phần khói tỏa ra là các giọt nước nhỏ hình thành khi nitơ lỏng nguội đi, làm ngưng tụ hơi nước trong không khí.
Nitơ lỏng có thể khiến da bị bỏng lạnh. Người sử dụng nitơ lỏng phải được đào tạo bài bản để đảm bảo an toàn. "Nitơ lỏng là một chất rất nguy hiểm nếu không được xử lý đúng cách", bác sĩ John Ashton, giám đốc y tế công cộng Cumbria, Anh, cho biết.
Một sự cố tương tự xảy ra ở New Delhi hồi tháng 7 kéo theo lệnh cấm bán thực phẩm có nitơ lỏng tại thủ đô của Ấn Độ. Năm 2012, bác sĩ Anh phải cắt bỏ dạ dày và nối trực tiếp thực quản vào ruột non của Gaby Scanlon sau khi cô dùng cocktail được xử lý với nitơ lỏng trong tiệc sinh nhật tuổi 18 tổ chức ở quán bar.
Vũ Phong
Kẻ săn mồi không mặt, đầu 50 gai thời tiền sử
 |
|
Capinatator praetermissus, kẻ đi săn của đại dương ở kỷ Cambri. Ảnh: Bảo tàng Hoàng gia Ontario. |
Nhà khoa học Derek Briggs của Đại học Yale, Mỹ trong nghiên cứu đăng trên tạp chí Current Biology ngày 3/8 công bố loài sinh vật không mặt Capinatator praetermissus từng sống dưới đại dương thời tiền sử, theo ABC News.
Rất lâu trước khi khủng long thống trị Trái Đất, loài sâu biển Capinatator praetermissus đã xuất hiện trong các đại dương của kỷ Cambri khoảng 541 triệu năm trước. Hóa thạch thu được của loài này ở hai công viên quốc gia tại British Columbiua, Canada trong tình trạng được bảo quản tốt, lưu giữ được các mô mềm.
Capinatator dài khoảng 10 cm, không có mặt, phần đầu như cây bắt ruồi với 50 gai nhọn. Mỗi gai nhọn dài chưa đầy một cm này giúp Capinatator bắt sinh vật trôi nổi và động vật nhỏ khi con mồi đến gần.
"Những chiếc gai cứng giống như móc thu nhỏ. Dù chúng ta khó biết vì sao hóa thạch của chúng có nhiều gai như vậy, có khả năng loại vũ khí này giúp Capinatator trở thành kẻ đi săn thành công", Briggs nói.
Capinatator là tổ tiên của nhóm trùng mũi tên chaetognatha xuất hiện phổ biến trong các đại dương trên thế giới ngày nay. Dù lớn hơn và có nhiều gai nhọn hơn, Capinatator không có răng chuyên biệt như hậu duệ.
Capinatator sống ở thời điểm các sinh vật trên Trái Đất bắt đầu tăng kích thước và trở nên đa dạng hơn về chủng loại. Phát hiện về loài vật này giúp các nhà khoa học có thêm một góc nhìn về sự sinh sôi của sự sống trong giai đoạn này trên Trái Đất.
Vũ Phong